ایزوسورباید؛ داروی مهم برای آنژین قلبی + عوارض و نحوه مصرف
ایزوسورباید چیست؟
سیستم قلب و عروق نقش حیاتی در تأمین اکسیژن و مواد مغذی برای بافتهای بدن دارد. زمانی که جریان خون در عروق کرونر کاهش پیدا کند، ممکن است فرد دچار درد قفسه سینه یا آنژین شود. در چنین شرایطی، پزشکان برای کاهش فشار روی قلب و بهبود جریان خون از داروهای گشادکننده عروق استفاده میکنند. یکی از داروهای شناختهشده در این گروه ایزوسورباید (Isosorbide) است که با گشاد کردن رگهای خونی به کاهش نیاز قلب به اکسیژن کمک میکند و در پیشگیری از حملات آنژین کاربرد دارد.
ایزوسورباید معمولاً در قالب داروهایی مانند ایزوسورباید دینیترات و ایزوسورباید مونونیترات تجویز میشود و در درمان یا کنترل علائم برخی بیماریهای قلبی مورد استفاده قرار میگیرد. در ادامه این مقاله با کاربرد داروی ایزوسورباید، اشکال دارویی، عوارض احتمالی، تداخلات دارویی و نکات مهم مصرف آن آشنا خواهید شد. همچنین اگر به دنبال پیدا کردن این دارو در داروخانهها هستید، میتوانید از طریق سامانه داروگ موجودی دارو را در داروخانههای مختلف جستجو و استعلام کنید. داروگ شبکهای از داروخانههای سراسر کشور را به هم متصل کرده تا دسترسی بیماران به داروها سادهتر شود.
ایزوسورباید چگونه اثر میکند؟
مکانیسم اثر این دارو بر پایه آزادسازی نیتریک اکسید است. نیتریک اکسید باعث افزایش cGMP در سلولهای عضله صاف عروق میشود و در نتیجه عضلات رگها شل میشوند.
- اتساع وریدها و کاهش بازگشت خون به قلب
- کاهش preload یا بار اولیه قلب
- کاهش فشار کاری قلب
- کاهش نیاز قلب به اکسیژن
- تا حدی بهبود جریان خون کرونری
در منابع علمی معتبر، تأکید شده که نیتراتها بیشتر از طریق کاهش preload اثر ضدآنژین ایجاد میکنند. این یعنی قلب در شرایط سبکتری کار میکند و درد ناشی از کمبود اکسیژن کمتر میشود.
انواع ایزوسورباید
1. ایزوسورباید مونونیترات
این فرم معمولاً اثر طولانیتری دارد و بیشتر برای پیشگیری روزانه از آنژین استفاده میشود.
2. ایزوسورباید دینیترات
این فرم نیز برای آنژین استفاده میشود، اما در برخی شرایط بالینی و فرمولاسیونها، ویژگیهای متفاوتی دارد و ممکن است در ترکیب با داروهای دیگر نیز بهکار رود.
اشکال دارویی ایزوسورباید
ایزوسورباید دینیترات نیز در چند شکل دارویی تولید میشود تا بتوان از آن در شرایط مختلف درمانی استفاده کرد. این دارو معمولاً در فرمهای زیر در دسترس است:
- کپسول با رهش طولانی (Extended Release) در دوز 40 میلیگرم
- قرص زیرزبانی در دوزهای 2.5 میلیگرم و 5 میلیگرم
- قرص خوراکی معمولی در دوزهای 5، 10، 20، 30 و 40 میلیگرم
هر یک از این فرمها برای شرایط خاصی طراحی شدهاند. برای مثال قرصهای زیرزبانی به دلیل جذب سریع از طریق مخاط دهان میتوانند اثر سریعتری داشته باشند، در حالی که کپسولهای با رهش طولانی برای حفظ اثر دارو در مدت زمان طولانیتر و پیشگیری از بروز علائم استفاده میشوند. بنابراین مصرف هر یک از این اشکال دارویی باید طبق تجویز پزشک یا توصیه داروساز انجام شود.
موارد مصرف ایزوسورباید
ایزوسورباید بهطور اصلی برای پیشگیری از دردهای آنژینی استفاده میشود. کاربردهای مهم آن عبارتاند از:
1. پیشگیری از آنژین پایدار
رایجترین کاربرد دارو همین است. بیمارانی که با فعالیت، استرس یا بعضی محرکها دچار درد سینه میشوند، ممکن است از این دارو بهره ببرند.
2. بیماری عروق کرونر
در برخی بیماران مبتلا به تنگی عروق کرونر، برای کنترل علائم و کاهش دفعات درد سینه استفاده میشود.
3. برخی موارد نارسایی قلبی
بهویژه ایزوسورباید دینیترات ممکن است در بعضی رژیمهای درمانی نارسایی قلبی، همراه با داروهای دیگر بهکار رود. البته این موضوع وابسته به شرایط بیمار و نظر پزشک است.
نکته مهم: این دارو برای تسکین فوری درد حاد قفسه سینه مناسب نیست. اگر فردی در حال حمله آنژین است، معمولاً از داروهای سریعالاثر مانند نیتروگلیسیرین زیرزبانی استفاده میشود، نه ایزوسورباید خوراکی.
ایزوسورباید برای چه کسانی تجویز میشود؟
پزشکان ممکن است این دارو را برای افراد زیر در نظر بگیرند:
- بیماران مبتلا به آنژین پایدار
- افراد دارای درد قفسه سینه ناشی از بیماری قلبی
- برخی بیماران با بیماری کرونری مزمن
- در شرایط خاص، بیماران دچار نارسایی قلبی
البته تجویز این دارو باید بر اساس وضعیت قلب، فشار خون، داروهای همزمان و سابقه بیماری انجام شود.
دوز مصرف ایزوسورباید
ایزوسورباید مونونیترات
در منابع بالینی، این دارو معمولاً به شکل فرم آهستهرهش یا طولانیاثر برای مصرف روزانه تجویز میشود تا سطح دارو در خون پایدارتر بماند و خطر تحمل دارویی کمتر شود.
ایزوسورباید دینیترات
این دارو ممکن است در دوزهای چند نوبتی در روز تجویز شود، اما پزشک معمولاً فاصله بدون نیترات را در نظر میگیرد تا بدن نسبت به دارو مقاوم نشود.
نیتراتها در صورت مصرف مداوم میتوانند تحمل دارویی ایجاد کنند؛ یعنی بدن بهتدریج به اثر دارو عادت میکند و اثربخشی آن کاهش مییابد. به همین دلیل، در بعضی رژیمها یک بازه بدون مصرف نیترات در شب یا بخشی از روز لحاظ میشود.
عوارض جانبی ایزوسورباید
مثل هر داروی دیگری، ایزوسورباید هم میتواند عوارضی ایجاد کند. بعضی از این عوارض شایع و بعضی مهمتر هستند.
عوارض شایع:
- سردردشایعترین عارضه نیتراتهاست و به دلیل گشاد شدن رگها رخ میدهد.
- سرگیجه
- احساس سبکی سر
- افت فشار خون
- گرگرفتگی
- ضعف یا بیحالی
عوارض کمتر شایع اما مهم:
- غش
- تپش قلب
- افت شدید فشار خون
- بدتر شدن سرگیجه هنگام بلند شدن ناگهانی
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر بیمار دچار موارد زیر شد، نیاز به بررسی فوری دارد:
- غش یا نزدیک به غش
- درد سینه شدید یا غیرعادی
- تنگی نفس
- افت فشار خون شدید
- واکنش حساسیتی
چه کسانی باید با احتیاط از ایزوسورباید استفاده کنند؟
برخی افراد باید این دارو را با احتیاط بیشتری مصرف کنند یا اصلاً نباید استفاده کنند.
- فشار خون پایین
- کمآبی بدن
- سالمندان
- بیماران با مصرف همزمان داروهای کاهنده فشار
- سابقه سکته یا مشکلات گردش خون خاص
موارد منع مصرف مهم:
- مصرف همزمان با مهارکنندههای PDE-5 مانند: سیلدنافیل – تادالافیل – واردنافیل
- مصرف همزمان با ریوسیگوات
- حساسیت به نیتراتها
- برخی موارد افت فشار خون شدید
ترکیب ایزوسورباید با داروهای بالا میتواند باعث افت خطرناک فشار خون شود.
تداخلات دارویی مهم ایزوسورباید
تداخلات این دارو بسیار مهماند و باید جدی گرفته شوند.
1. داروهای اختلال نعوظ
مانند:
- سیلدنافیل
- تادالافیل
- واردنافیل
ترکیب این داروها با ایزوسورباید میتواند فشار خون را بهطور خطرناک پایین بیاورد.
2. الکل
الکل اثر کاهنده فشار خون را تشدید میکند و میتواند سرگیجه و ضعف را بیشتر کند.
3. داروهای ضد فشار خون
مصرف همزمان ممکن است اثر افت فشار را افزایش دهد.
4. داروهای گشادکننده عروق
ممکن است باعث تشدید علائم افت فشار شوند.
بیشتر بخوانید: نکاتی که درباره تداخل دارویی که باید بدانید!
ایزوسورباید برای حمله حاد قلبی یا درد ناگهانی سینه
این دارو برای تسکین سریع درد حاد قفسه سینه مناسب نیست.چون آغاز اثر آن نسبت به داروهای سریعالاثر کندتر است، بیشتر برای پیشگیری استفاده میشود، نه درمان فوری. اگر فردی درد قفسه سینه ناگهانی دارد، باید فوراً از نظر پزشکی بررسی شود؛ چون ممکن است نشانهای از سکته قلبی یا مشکل جدی قلبی باشد.
برندهای ایرانی ایزوسورباید دینیترات
ایزوسورباید دینیترات در ایران با نامهای تجاری مختلفی توسط شرکتهای داروسازی تولید میشود. این دارو از گروه نیتراتها است و برای کمک به پیشگیری از درد قفسه سینه ناشی از آنژین استفاده میشود. در ادامه با برخی از برندهای شناختهشده ایرانی این دارو آشنا میشویم.
قرص ایزوکور
ایزوکور یکی از برندهای ایرانی داروی ایزوسورباید دینیترات است که توسط شرکت داروسازی آریا تولید و عرضه میشود. این دارو همان ماده مؤثره ایزوسورباید دینیترات را دارد و معمولاً برای پیشگیری از حملات آنژین قلبی تجویز میشود. ایزوکور در دوزهای مختلف تولید میشود و مصرف آن باید طبق دستور پزشک انجام شود.
قرص ایزورباید
ایزورباید نیز از دیگر برندهای ایرانی حاوی ایزوسورباید دینیترات است که توسط شرکت داروسازی تولید دارو ساخته میشود. این دارو از نظر اثر درمانی مشابه سایر فرآوردههای حاوی ایزوسورباید دینیترات عمل میکند و هدف اصلی آن کاهش دفعات بروز درد قفسه سینه در بیماران مبتلا به آنژین است.
تفاوت ایزوسورباید مونونیترات و دینیترات
ایزوسورباید مونونیترات
- بیشتر بهعنوان فرم پیشگیری طولانیمدت شناخته میشود
- اثر طولانیتری دارد
- در فرمهای آهستهرهش رایج است
ایزوسورباید دینیترات
- شکل قدیمیتر و شناختهشدهتر در بعضی کاربردها
- ممکن است در برخی بیماران یا درمانهای ترکیبی استفاده شود
- متابولیسم کبدی بیشتری دارد
بهطور کلی، انتخاب بین این دو فرم به شرایط بیمار و هدف درمان بستگی دارد.
نکات مهم مصرف دارو
برای مصرف ایمنتر ایزوسورباید، این نکات مهم هستند:
- دارو را دقیقاً طبق نسخه مصرف کنید
- از قطع و وصل خودسرانه دارو پرهیز کنید
- در صورت سرگیجه شدید، سریع بنشینید یا دراز بکشید
- هنگام بلند شدن از حالت نشسته یا خوابیده، آهسته عمل کنید
- از مصرف الکل همراه دارو بپرهیزید
- دارو را از دسترس کودکان دور نگه دارید
- اگر داروی دیگری مصرف میکنید، پزشک را مطلع کنید
ایزوسورباید در بارداری و شیردهی
مصرف این دارو در بارداری یا شیردهی باید فقط با نظر پزشک باشد. چون دادههای درمانی وابسته به شرایط بیمار است و انتخاب دارو باید با توجه به فایده و خطر انجام شود.
عوارضی که با مصرف طولانیمدت بیشتر دیده میشوند:
مصرف درازمدت ممکن است با موارد زیر همراه شود:
- سردردهای مکرر
- کاهش اثربخشی به دلیل تحمل دارویی
- افت فشار خون دورهای
- سرگیجه هنگام تغییر وضعیت بدن
توصیههای سبک زندگی در کنار مصرف ایزوسورباید
اگر هدف درمان آنژین یا بیماری کرونری است، فقط دارو کافی نیست. سبک زندگی هم نقش مهمی دارد:
- کاهش مصرف نمک در صورت تجویز پزشک
- ترک سیگار
- کنترل قند و چربی خون
- فعالیت بدنی منظم و متناسب با نظر پزشک
- مدیریت استرس
- کنترل وزن
- پیگیری منظم پزشکی
تهیه ایزوسورباید با داروگ
برای تهیه داروهای قلبی مانند ایزوسورباید دینیترات یا برندهای مختلف آن، بهتر است از داروخانهها و مراکز معتبر استفاده شود. یکی از روشهای ساده برای پیدا کردن این دارو، استفاده از سامانه جستجوی دارو کمیاب داروگ است.
داروگ یک پلتفرم آنلاین است که به کاربران کمک میکند داروخانههایی که داروی مورد نظر را موجود دارند پیدا کنند. با جستجوی نام دارو در این سامانه میتوانید نزدیکترین داروخانههایی که ایزوسورباید یا برندهای ایرانی آن را عرضه میکنند مشاهده کنید.
